2025-45: Monitoring van de implementatie van het beleidsprogramma Middelengebruik binnen drie JJI’s: De Hartelborgt, De Hunnerberg en Den Hey-Acker

Doelgroep

Jongeren in forensische settings. 

Beleidsprogramma Middelengebruik

Het middelengebruik onder jongeren in forensische settings, zoals Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI's), is aanzienlijk hoger dan onder leeftijdsgenoten buiten deze instellingen. Aandacht voor het hoge middelengebruik onder de jongeren in de forensische jeugdzorg is van belang gezien de sterke samenhang met co-morbide problematiek en recidive. Het EXPLORE-onderzoek naar middelengebruik en -preventie binnen de JJI’s liet zien dat middelengebruik bij jongeren in de JJI’s aandacht krijgt bij een vermoeden van (problematisch) gebruik. Veel medewerkers signaleren een samenhang tussen middelengebruik en andere problemen van jongeren. De focus ligt vooral op controlemaatregelen, zoals kamer- en urinecontroles. Vanwege de negatieve invloed van middelengebruik op de ontwikkeling en behandeling van jongeren wil de RJJI het middelengebruik zoveel mogelijk voorkomen en beheersbaar maken. Het signaleren, bespreekbaar maken en behandelen van middelengebruik moet daarom worden geïntegreerd in de behandelaanpak. Professionals ervaren echter handelingsverlegenheid door beperkte kennis en vaardigheden op het gebied van verslavingsproblematiek en omdat het beleid nog onvoldoende vertaald is naar de praktijk.

In de periode 2022-2024 ontwikkelde de stuurgroep RJJI samen met werkgroepen per JJI het beleidsprogramma Middelengebruik. Dit beleidsprogramma is gebaseerd op bijeenkomsten en gesprekken met jongeren en medewerkers, het EXPLORE-onderzoek, de Europese kwaliteitsstandaard voor jongeren in een justitiële setting (EPPIC, 2019) en het preventieprogramma Open en Alert (Trimbos-instituut, 2024). Het beleidsprogramma beschrijft de rolverdeling en samenwerking tussen de drie pijlers binnen de RJJI (Veiligheid, Zorg & Opvoeding en Behandeling) ten aanzien van (problemen door) middelengebruik. Uitgangspunt is dat een terugval in middelengebruik tijdens de behandeling zoveel mogelijk als leermoment wordt benut. Het beleidsprogramma is klaar voor implementatie binnen drie JJI’s die onder de RJJI vallen: De Hartelborgt, De Hunnerberg en Den Hey-Acker. In dit onderzoek monitoren we de implementatie van dit beleidsprogramma met de focus op het handelen van medewerkers rondom middelengebruik.