Risicoscreener Jeugd
Doelgroep
Professionals die werken met jongeren en jongvolwassenen voor wie uitgebreide risicotaxatie doorgaans (nog) niet haalbaar is, zoals binnen de kortverblijf afdelingen van JJI's, de Kleinschalige Voorzieningen, de ambulante (forensische) jeugdzorg, de Jeugdreclassering en binnen evaluaties van de Raad voor de Kinderbescherming.
1. Risicoscreening bij jongeren en jongvolwassenen (afgerond)
De Risicoscreener Jeugd (RS-J) is een laagdrempelig instrument om risico- en beschermende factoren voor gewelddadig en niet-gewelddadig crimineel gedrag bij jongeren en jongvolwassenen met (ernstige) gedragsproblemen in kaart te brengen. Het instrument is ontwikkeld voor situaties waarin uitgebreide risicotaxatie niet altijd haalbaar is en kan worden gebruikt als eerste risico-inventarisatie, met de mogelijkheid om bij zorgen op te schalen naar verdiepende risicotaxatie.
Onderzoek toont aan dat de RS-J betrouwbaar is, aansluit bij uitgebreide risicotaxatie-instrumenten en een goede voorspellende waarde heeft voor recidive. Op basis van praktijkervaringen is Versie 2 ontwikkeld, die sinds 1 januari 2024 in gebruik is. Deze versie besteedt onder meer aandacht aan financiële problemen, middelengebruik, sociale media, armoede en de invloed van de leefomgeving. Het instrument bestaat uit een professionele beoordeling, een zelfbeoordeling door jongeren en een netwerkbeoordeling, zodat verschillende perspectieven kunnen worden meegenomen bij het vormgeven van passende ondersteuning.
Uitvoerende partij: Stichting AmsterdamUMC (VUmc), afdeling Risicojeugd (Kinder- en Jeugdpsychiatrie) en SAPROF international, in samenwerking met alle justitiële jeugdinrichtingen (JJI's), uiteenlopende ambulante zorginstellingen en de Academische Werkplaats Risicojeugd (AWRJ).
Eindproducten: download hier
2. Risicoscreener Jeugd Verkenning Implementatie en Validatie (afgerond)
Dit project onderzocht waar en onder welke voorwaarden de RS-J het beste kan worden geïmplementeerd en verder gevalideerd binnen het justitiële jeugdveld. Daarbij is gekeken naar bevorderende en belemmerende factoren binnen verschillende settings, waaronder JJI's, Kleinschalige Voorzieningen, ambulante behandeling, de Jeugdreclassering en de Raad voor de Kinderbescherming. Ook is verkend welke mogelijkheden er zijn voor cofinanciering van vervolgonderzoek en implementatie.
Uit verkennende gesprekken bleek dat vooral ambulante instellingen kansen zien voor toepassing en validatie van de RS-J. Zij benadrukken ook de meerwaarde van de zelfbeoordelingsvariant voor jongeren en staan open voor samenwerking aan validatieonderzoek. Daarnaast ziet de William Schrikker Stichting (WSS) mogelijke toepassingsmogelijkheden, bijvoorbeeld als selectie-instrument binnen een project gericht op risicovolle daders. Voor de Kleinschalige Voorzieningen en de drie reclasseringsorganisaties (3RO) lijkt er vooralsnog minder behoefte aan een korte risico-inventarisatie. Voor de JJI's en de Raad voor de Kinderbescherming wordt aanbevolen de implementatiemogelijkheden op een later moment verder te verkennen. Lees hier het eindrapport
Uitvoerende partij: Amsterdam UMC, locatie VUmc, VKC-Psyche en Risicojeugd.
3. Risicoscreener Jeugd implementatie en validatie (afgerond)
In dit vervolgproject is onderzocht hoe de RS-J in de praktijk wordt toegepast en welke inzichten het gebruik oplevert. Het instrument werd geïmplementeerd in drie organisaties die verschillende vormen van ondersteuning bieden aan jongeren met probleemgedrag. De resultaten laten zien dat de RS-J goed is ingebed en veelvuldig wordt gebruikt. De verzamelde gegevens maken duidelijk dat risicoprofielen verschillen per instelling, onder meer in de aanwezige risico- en beschermende factoren en de zorgen over toekomstig gewelddadig of niet-gewelddadig crimineel gedrag.
Professionals ervaren over het algemeen meer zorgen over toekomstig geweld of criminaliteit bij jongeren die eerder delicten hebben gepleegd, bij jongere jongeren en bij jongens. Op groepsniveau blijken de dynamische risico- en beschermende factoren tussen deze subgroepen echter weinig van elkaar te verschillen. Herhaalde afnames van de RS-J maken het mogelijk de voortgang van behandelingen te volgen en begeleiding waar nodig bij te sturen. Gemiddeld nemen dynamische risicofactoren tijdens de behandeling af en nemen beschermende factoren toe. Ook blijken de dynamische risicofactoren een goede voorspellende waarde te hebben voor zelfgerapporteerde vijandigheid.
Jongeren beoordelen hun eigen risico- en beschermende factoren doorgaans positiever dan professionals. Zowel jongeren als professionals ervaren het instrument als waardevol en gebruiksvriendelijk, vooral omdat het helpt om jongeren beter in beeld te krijgen en passende interventietrajecten vorm te geven.
Uitvoerende partij: SAPROF international in samenwerking met VUmc Kinder- en Jeugdpsychiatrie.